Je wilt iets nieuws. Solliciteren op die baan. Dat ene gesprek eindelijk aangaan. Je inschrijven voor die cursus waar je al maanden over twijfelt. En dan, precies op het moment dat je op ‘verzenden’ wilt drukken, klinkt er een stemmetje: “Wie denk jij wel niet dat je bent?” Of: “Straks gaat het mis.” Of de klassieker: “Doe het morgen maar.”
Dat stemmetje ben jij niet. Dat is je oerbrein.
Maak kennis met de waakhond in je hoofd
Je oerbrein is het oudste deel van je hersenen. Het heeft je voorouders in leven gehouden in een wereld vol echte gevaren. Ritselde er iets in het gras? Dan was het slimmer om tien keer voor niets weg te rennen dan één keer te laat. De nieuwsgierigen die even gingen kijken, die zijn niet onze voorouders geworden. Wij stammen af van de voorzichtigen.
Ik vergelijk het oerbrein graag met een overbezorgde, ietwat enthousiaste waakhond. Altijd alert, ontzettend snel en soms een tikkeltje eigenwijs. Het heeft maar één doel: jou beschermen.
Het lastige is: de leeuwen in het gras zijn er niet meer, maar je waakhond reageert nog precies zo. Op een mailtje van je leidinggevende. Op een stilte aan tafel. Op een presentatie, een verjaardag of een nieuwe stap. Je hartslag gaat omhoog, je maag knijpt samen en je gedachten gaan racen. Niet omdat er iets mis is met jou, maar omdat je oerbrein zijn werk doet.
Waarom ‘gewoon positief denken’ niet werkt
Misschien heb je al eens gehoord dat je die gedachten moet negeren, of moet vervangen door iets positiefs. Probeer maar eens níet aan een roze olifant te denken. Juist. Hoe harder je een gedachte wegduwt, hoe meer aandacht hij krijgt. Een waakhond die je probeert weg te jagen, gaat alleen maar harder blaffen.
In ACT (Acceptance and Commitment Therapy) kiezen we daarom een andere route. We gaan niet vechten tegen je gedachten, maar leren ze opmerken.
Van deelnemer naar waarnemer
Als er een spannende gedachte opkomt, zit je er meestal middenin. Je bent deelnemer: de gedachte voelt als de waarheid, en je gedraagt je ernaar. Als waarnemer zie je diezelfde gedachte voorbijkomen, zoals je vanaf een brug auto’s ziet langsrijden. Ze zijn er, maar je hoeft niet in te stappen.
Probeer het eens. Zet voor je gedachte de woorden: “Ik merk dat mijn oerbrein zegt dat…”
“Ik ga falen” wordt: “Ik merk dat mijn oerbrein zegt dat ik ga falen.”
Voel je het verschil? De gedachte is er nog steeds. Maar er zit ineens een beetje lucht tussen jou en je gedachte. En in die lucht ontstaat ruimte om zelf te kiezen wat je doet.
Bedank je oerbrein (ja, echt)
Het klinkt misschien gek, maar je oerbrein verdient een bedankje. Het bedoelt het goed. Probeer eens tegen jezelf te zeggen: “Dank je wel, ik snap dat je me wilt beschermen. Ik neem het vanaf hier over.”
Je hoeft de waakhond niet de deur uit te zetten. Hij mag gewoon mee in de auto. Alleen niet achter het stuur.
Wat je vandaag al kunt doen
- Geef je oerbrein een naam. Een beetje humor maakt meteen ruimte. Het is lastiger om je te laten opjagen door iemand die je ‘Bep’ hebt genoemd.
- Merk op waar je het voelt. In je buik, je keel, je schouders? Je lijf is vaak sneller dan je gedachten.
- Zet één kleine stap richting wat je belangrijk vindt, mét het stemmetje erbij. Je hoeft niet te wachten tot het stil is.
Je oerbrein gaat nooit weg, en dat hoeft ook niet. Het gaat erom dat jij weer aan het stuur zit. Wil je daar samen mee aan de slag? Lees meer over ACT-coaching bij Straal. Of schrijf je in voor de Stralende Inbox en ontvang als welkomstcadeau de audio Ontdek de kracht van je oerbrein.
